Het bedrijfstype is de belangrijkste factor die bepaalt hoeveel weken een varkensbedrijf kan overbruggen voordat welzijnsproblemen optreden die afvoer van dieren tijdens een uitbraak van een besmettelijke dierziekte nodig maken. Problemen doen zich direct voor op bedrijven die bijvoorbeeld gespeende biggen of hoog drachtige gelten verkopen. Bij gespecialiseerde zeugenbedrijven treden na 5 weken zonder afvoer van biggen welzijnsproblemen op, op bedrijven met zeugen en vleesvarkens vanaf 9 weken en ten slotte op gespecialiseerde vleesvarkensbedrijven na 12 weken. Het regelen van noodopvang is onvermijdelijk voor een groot deel van de bedrijven. Dat blijkt uit onderzoek onder ruim 200 geënquêteerden en modelberekeningen door de Animal Sciences Group van Wageningen UR.
Bij een uitbraak van een besmettelijke dierziekte, zoals varkenspest, worden vervoersverboden ingesteld. Indien de uitbraak lang duurt, kan het zijn dat er op de bedrijven welzijnsproblemen gaan ontstaan. Als laatste optie hiervoor wordt een welzijnsopkoop genoemd. Belangrijke randvoorwaarden voor een welzijnsopkoop zijn: geen extra risico voor verspreiding van het virus, op basis van dierenwelzijn en op zijn vroegst 6 weken na ingang van het vervoersverbod.
Uit het onderzoek blijkt dat voor gespecialiseerde zeugenbedrijven, bij gebruik van alleen de huidige stallen, vanaf de 5e week na ingang van het vervoersverbod de bezetting niet meer acceptabel is. Noodopvang is op dit type bedrijven onvermijdelijk om de gestelde termijn van 6 weken te kunnen overbruggen. Het productiesysteem en de productieresultaten op een zeugenbedrijf hebben een kleine positieve respectievelijk negatieve invloed op de (over)bezetting.
Gespecialiseerde vleesvarkensbedrijven kunnen een veel langere periode zonder afvoer realiseren. De beschikbare oppervlakte in het bedrijf is voldoende om maanden te kunnen overbruggen. Het gewicht van de varkens en de welzijnsproblemen die dat met zich mee kan brengen beperkt op dit type bedrijven de overbruggingsperiode tot 12 weken. De invloed van oplegfrequentie (1- of 2-wekelijks, bedrijfs all in-all out) op de overbruggingsperiode is verwaarloosbaar.Gemengde bedrijven met zeugen en vleesvarkens zitten tussen de gespecialiseerde zeugen- en vleesvarkensbedrijven in. Hoe minder gesloten een bedrijf, hoe eerder vanuit welzijnsoogpunt de opkoop van biggen zou moeten starten. Op zijn vroegst vanaf 9 weken.
Een klein aantal uitzonderingsbedrijven, bedrijven die gespeende biggen verkopen of opfokbedrijven die hoogdrachtige gelten verkopen, komen direct na het vervoersverbod in de problemen. Zij hebben weinig tot geen ruimte in hun normale bedrijfsvoering om de biggen op te vangen. Deze bedrijven moeten over een noodplan beschikken waarin staat aangegeven hoe ze bij calamiteiten een periode van minimaal 6 weken overbruggen.
Voor alle varkensbedrijven geldt dat ze vanaf dag 1 na een uitbraak van een besmettelijke dierziekte hun bezettingsbeleid pro-actief moeten aanpassen. Dit houdt in dat een deel van de varkens direct gehergroepeerd moet worden op minimaal 1,5 maal van de wettelijke vereiste oppervlakte. Er ontstaat tijdelijk een leegstand in enkele afdelingen, maar deze kan later efficiënt gebruikt worden om groepen zwaardere dieren te splitsen en te verplaatsen naar de lege ruimten.
Het onderzoek is in opdracht van het Productschap Vee en Vlees (PVV) uitgevoerd om objectieve criteria op te stellen waarmee bij uitbraken van besmettelijke dierziekten de volgorde van welzijnsopkoop op transparante en eerlijke wijze kan geschieden. De resultaten van het onderzoek worden ingebracht in de discussie met het ministerie van LNV over een definitieve uitwerking van het Beleidsdraaiboek Klassieke Varkenspest.