Beweiden van grote koppels melkvee is maatschappelijk gewenst en economisch interessant. De innovaties die nodig zijn om een modderpoel te voorkomen moeten dan wel haalbaar en betaalbaar zijn. Dit is één van de aanbevelingen uit het rapport ”Kritische succesfactoren voor grootschalige melkveehouderij in Nederland”.
Schaalvergroting in de Nederlandse melkveehouderij gebeurt meestal langs de weg van geleidelijkheid. Een schaalsprong ver voorbij de familiegrens kan specifieke kansen creëren om de kostprijs te verlagen en extra inkomsten te genereren. Voor een “1000 koeien bedrijf” in een akkerbouwgebied is commentaar geleverd op vier basisconcepten. Op de ene as wel of niet beweiden en op de as veel of weinig automatiseren. Het concept met beweiding is zowel uit economisch als maatschappelijk oogpunt sterk te overwegen. Dit vergt wel goed management en een innovatief bedrijfsconcept. Gedacht kan worden aan een parklandschap met meerdere kleine bedrijven.
Om een rendabel en maatschappelijk gewaardeerd grootschalig melkveebedrijf in Nederland te realiseren zullen, naast de vraag van wel of niet beweiden, een aantal kritische afwegingen gemaakt moeten worden. De eerste afweging is of je schaalvergroting wilt om internationaal qua kostprijs te concurreren of doe je het ook om meerwaarde te creëren uit melk of andere diensten. Belangrijk is na te denken welke specifieke investeringen pas rendabel zijn op grote schaal.
In het buitenland is veel ervaring met het opzetten en managen voor grootschalige bedrijven. Enkele tips zijn
- Met externe investeerders kun je snel schaal vergroten
- Laat zien hoe je omgaat met dieren en milieu
- De capaciteit van de melkstal bepaalt de schaalgrens
- Zet bij diermanagement de koe centraal en niet de manager
- Stel protocollen op samen met het personeel
- Run een grootschalig melkveebedrijf als een groot zeugenbedrijf
Een schaalsprong biedt zeker perspectief voor het realiseren van een lage kostprijs. Een grondloos bedrijf, maar wel regionaal grondgebonden, is aantrekkelijk bij lage voerprijzen of hoge grondprijzen of lage kosten voor mestafzet. Bij gemiddelde prijzen is beweiding een aantrekkelijke optie mits de innovatieopgave betaalbaar is. Op met name droge zandgrond is het echter moeilijk bij intensieve beweiding te voldoen aan de nitraatuitspoeling. Bij een sterke concentratie van melkvee op één locatie is er vanuit de stal een hoge concentratie van ammoniakemissie op die plek. Dit wordt wel sterk verdund bij een regionaal grondgebonden bedrijf.
Wanneer drie keer per dag wordt gemolken is een automatisch melksysteem te overwegen. Management van probleemkoeien vergt dan wel extra aandacht. Ook automatisch voeren is een optie, o.a. omdat er veel bespaard wordt op energiekosten. Bij een goede arbeidsorganisatie zou een bedrijf met 1150 koeien zonder landwerk gerund kunnen worden met 10 VAK. Met een automatisch melksysteem zou 2 VAK bespaard kunnen worden.
Hebt u vragen of wilt u aan de slag met dit thema neem contact op met Paul Galama.