Bij het rekenen met de Excretiewijzer op Koeien & Kansensite lijken steeds meer melkveebedrijven mest te moeten afvoeren vanwege de fosfaat normen. Verhoging van de fosforefficiëntie kan dan snel veel geld opleveren. Op Praktijkcentrum De Marke in Hengelo (Gld) is fosfaat al jaren een belangrijk thema in de bedrijfsvoering. Doelstelling is het voorkomen van ophoping van fosfaat in de bodem. Kortom aan en afvoer moeten in evenwicht zijn. De Marke hanteert daarbij een simpele maar doeltreffende rekenmethode.
Om tot een evenwicht te komen rekent De Marke als volgt uit hoeveel fosfor er met voer kan worden aangevoerd. Het bedrijf produceert 12000 kg melk op een hectare grond. Gemiddeld zit er op De Marke 800 mg fosfor in een liter melk. Dat betekent dat er (12.000 * 800 mg/l) is 10 kg P per hectare via de melk wordt afgevoerd. De afvoer met vee is gemiddeld 2 kg aan P per ha. In totaal mag de aanvoer dus maximaal 12 kg P per hectare zijn.
Er wordt geen fosfaat kunstmest aangevoerd dus het maximum aan fosfor aanvoer moet bereikt worden middels het voer. Met de rantsoensamenstelling en met de keuze van de krachtvoersoorten wordt hiermee rekening gehouden. Het rantsoen voor de melkgevende koeien ziet er de komende winter als volgt uit.
| Voedermiddel |
KG ds |
GramP/kg ds |
Totaal gram P |
| Graskuil |
8 |
3,9 |
31 |
| Snijmaïs |
5 |
1,6 |
8 |
| Graszaadhooi |
0,5 |
1,8 |
1 |
| MaïsKolvenSchroot |
2 |
2,5 |
5 |
|
Kg |
Gram P/kg |
|
| Bestendige Soja |
0,7 |
5,5 |
4 |
| Mengvoer 1 |
3,0 |
4,5 |
14 |
| Mengvoer 2 |
1,5 |
4 |
6 |
| Citruspulp |
0,5 |
1 |
0,5 |
|
|
|
|
| Totaal opname |
21,2 |
|
70 |
De mineralen mengsels die het rantsoen verder compleet maken zijn fosfor vrij. De koeien hebben behoefte aan 62 gram fosfor per dier per dag. De fosfor behoefte is ruimschoots gedekt. Er wordt nog 13% meer gevoerd dan nodig. Dit is een gemiddelde van alle koeien. Bij een lage krachtvoergift is de P opname kleiner en zal de dekking kleiner zijn.
Op De Marke wordt de fosfor aangevoerd met de bestendige soja, de mengvoeders en de citruspulp. In totaal is dit 24,5 gram per koe per dag. Omgerekend is dit 10 kg fosfor per ha per jaar zijn. Het rantsoen in de weideperiode heeft een iets lagere fosfor aanvoer. Bij de aanvoer van fosfor moet de aanvoer van krachtvoer voor het jongvee nog meegenomen. De totale aanvoer komt dan op 12 kg P per ha en dat is precies gelijk aan de afvoer. Dit fosfaatevenwicht kan alleen bereikt worden door het achterwege laten van de fosfaatkunstmest en de teelt van eigen krachtvoer in de vorm van maïskolvenschroot. Dit voorkomt de aanvoer van extra fosfaat.
Het overschot op de bedrijfsbalans in de periode 1993 tot en met 2005 was gemiddeld 3 kg fosfaat. Dat is 1,3 kg fosfor per hectare. Er is dus bijna een evenwicht situatie op het bedrijf bereikt. In de bodem is in de beginjaren van De Marke een teruggang zichtbaar in het Pw getal van 58 naar 44. De laatste 10 jaar is het Pw getal stabiel. Uit de analyses van gras en maïs blijkt dat het gehalte aan fosfor niet daalt. Kortom de totale fosfor efficiëntie op het bedrijf is erg hoog.