De Animal Sciences Group van Wageningen UR start in september een proef naar de genetische aanleg van vruchtbaarheid en tochtgedrag bij melkkoeien. Voor het onderzoek, dat plaatsvindt op de Waiboerhoeve in Lelystad, zijn 32 drachtige vaarzen nodig. Doel van het onderzoek is om de vruchtbaarheid van melkkoeien, die de laatste decennia gedaald is, te verbeteren.
In het verleden was er bij de rundveefokkerij eenzijdige aandacht voor hoge melkproducties. Dit had negatieve consequenties voor de vruchtbaarheid van melkvee. Wetenschappelijke publicaties spreken van dalende drachtpercentages na eerste inseminatie. Opvallend is dat de periode waarin de koeien in oestrus (vruchtbare periode) zijn en tochtgedrag tonen, in de loop der jaren is afgenomen van gemiddeld zo’n 18 uur naar 13 uur. Slechts de helft van de dieren toont de klassieke sta-reflex als ze door andere koeien worden besprongen.
Een verminderde vruchtbaarheid verlengt de tussenkalftijd en heeft nadelige economische gevolgen. De kosten van tussenkalftijden langer dan een jaar zijn in 2002 geschat op zo´n € 1,40 per dier per extra dag. Deze kosten zijn nog hoger als de intervallen groter worden dan 13 maanden. Verder blijkt dat verminderde vruchtbaarheid (samen met uierontsteking en pootgebreken) een belangrijke reden is om dieren vroegtijdig van het bedrijf af te voeren. Deze gedwongen afvoer leidt ertoe dat veehouders minder scherp kunnen selecteren op gewenste kenmerken. Al met al heeft een verminderde vruchtbaarheid belangrijke gevolgen voor de economie, het dierenwelzijn en de duurzaamheid van de melkveehouderij.
Binnen het Europese onderzoeksproject SABRE (zie http://sabre-eu.accuwebhosting.biz) is aandacht voor deze vruchtbaarheidsproblematiek. Het project ontwikkelt fundamentele kennis van de genomica en epigenetica van diergezondheid, voedselveiligheid en kwaliteit. Binnen één van de subthema’s (zie http://www.sabre6.info) richten de Animal Sciences Group van Wageningen UR en HG zich op genen die een rol spelen bij de oestrus van melkkoeien.
Duidelijk is dat de oestrus (de vruchtbare periode), met de hormonale veranderingen en het vertonen van tochtgedrag, essentieel is voor de vruchtbaarheid van de koe. Bij verminderd tochtgedrag is het voor de veehouder moeilijker om op het juiste moment te insemineren. Kennis van genen die de oestrus reguleren geeft mogelijk handvaten om de vruchtbaarheid van melkvee te bewaken en te verbeteren. Deze kennis kan vervolgens worden toegepast in fokprogramma’s.
In een proef van de Animal Sciences Group zullen genexpressies (de mate waarin het stukje DNA code wordt uitgelezen en omgezet in eiwitten) van vaarzen die tochtig zijn, worden vergeleken met die van vaarzen die dat niet zijn. Deze vergelijking moet de genen aanwijzen die de oestrus sterk reguleren. Verder worden relatief vruchtbare vaarzen met minder vruchtbare vaarzen vergeleken om de genen te vinden die voor variatie in vruchtbaarheid zorgen. Voor het experiment worden vaarzen gezocht met een goede gezondheid en extreme aanleg voor vruchtbaarheid. Dus zowel een relatief lage als juist hoge fokwaarde voor vruchtbaarheid zoals berekend op basis van stiergegevens van de vader en moedersvader.
De vaarzen die we zoeken dienen aan de volgende criteria te voldoen:
- afkomstig van een Lepto-vrij bedrijf
- geen gezondheidsproblemen
- meer dan 87,5 % HF
- zwartbont
- afkalfleeftijd tussen 23 en 30 maanden
- afkalftijdstip tussen 15 september 2006 en 15 december 2006 (inseminatie- of dektijdstip dient geregistreerd te zijn).
De vaarzen worden voor een marktconforme prijs overgenomen.
Veehouders die dieren willen aanbieden die voldoen aan de gestelde criteria kunnen een reactie per e-mail sturen aan waiboerhoevemelkvee.asg@wur.nl of per fax 0320 - 293 275. Nadere informatie is verkrijgbaar bij de Waiboerhoeve, Jan Bloemert, tel. 0320 - 293 270 of bij VION, Cor Anker, tel. 06 - 229 494 94.
Reacties, voorzien van een registratiekaart van de betreffende dieren, zullen zo spoedig mogelijk in behandeling worden genomen.
Na selectie zullen de geselecteerde dieren worden onderzocht op afweerstoffen tegen een aantal besmettelijke dierziekten (IBR, BVD, para-tbc, neospora) en zal de fokwaarde voor vruchtbaarheid van de vaarzen worden geschat. Bij goede gezondheid en relatief lage of juiste hoge fokwaarde voor vruchtbaarheid, kan worden overgegaan tot aankoop. De financiële en logistieke afhandeling zal door VION worden gedaan.