Ganzen die in de zomer Nederlandse graslanden bezoeken veroorzaken schade voor melkveehouders. Afhankelijk van hoeveel ganzen een perceel bezoeken en hoeveel maanden ze blijven kan de schade oplopen tot honderden euro’s per ha. Of ganzen ook extra gezondheidsrisico’s opleveren voor weidend Nederlands vee is uit de beschikbare literatuur niet af te leiden. De meest kansrijke oplossingen om de schade te verminderen die ganzen op boerenbedrijven veroorzaken zijn landelijke, provinciale of regionale ganzenbeheersplannen en een vergoedingssystematiek waarbij bedrijfsschade geheel wordt vergoed in plaats van alleen de schade voor de directe opbrengstderving. Zo blijkt uit een onderzoek van Wageningen UR Livestock Research en De Gezondheidsdienst voor Dieren dat is gefinancierd door het Productschap voor Zuivel.
Het aantal ganzen dat de zomer in Nederland doorbrengt en hier broedt is de laatste 15 jaar sterk toegenomen. Deze ganzen zijn dol op jong gras en grazen daarom vaak op grasland van melkveehouders. Dat veroorzaakt niet alleen een lagere grasopbrengst, maar ook de kwaliteit van het gewonnen ruwvoer kan daardoor verminderen. Daarom is onderzoek gedaan naar de hoogte van deze schade. Daarnaast is ook gekeken naar de risico’s die ganzen vormen voor de rundergezondheid en gezocht naar oplossingen voor de problemen rond de groeiende ganzenpopulaties in de zomer.
Schade door begrazing
Uit berekeningen die binnen het onderzoek zijn gemaakt blijkt dat de schade per ha als gevolg van begrazing door ganzen kan variëren van € 10,- tot € 440,- per ha. De hoogte van de schade is sterk afhankelijk van het aantal bezoekende ganzen per ha en van de duur van het ganzenbezoek. In een praktijkonderzoek op twee graslandpercelen van melkveehouders in het Gooi bleek dat de grasgroei wel duidelijk afnam bij een perceel met een groot aantal ganzen per ha. Maar bij een ander perceel met een gering aantal ganzen was dit niet significant aantoonbaar. Uit een praktijkproef waarbij kuilvoer dat vervuild was met ganzenmest werd vergeleken met schoon kuilvoer kwam ook geen significant verschil in kwaliteit en voeropname naar voren. Om in de praktijk duidelijker resultaten te vinden, is een groter opgezet onderzoek nodig. Met o.a. meer variatie in ganzen per ha, lagere drogestofgehalten in graskuil en groter opgezette voerproeven.
Risico’s voor rundergezondheid
Bij wilde ganzen zijn volgens de internationale literatuur wel af en toe ziekten aangetoond die ook kunnen voorkomen bij runderen. Of deze ziekten ook voorkomen bij ganzen die Nederlandse graslanden bezoeken, is niet bekend.
Oplossingsrichtingen
Er zijn vele oplossingsrichtingen denkbaar om de problemen te verminderen die overzomerende ganzen veroorzaken. Bijvoorbeeld regionale ganzenbeheersplannen met goede afspraken over aantallen ganzen en de werkwijze om die te realiseren. Of opvangboerderijen, waar ganzen worden geconcentreerd. Een andere mogelijkheid is het benutten van ganzen voor extra inkomsten uit recreatie en ganzenvlees. Een vergoedingssysteem waarbij niet alleen de directe opbrengstschade maar ook de indirecte schade door slechtere kwaliteit voer wordt vergoed, zou de schade van ganzen voor melkveehouders veel minder groot maken. Cruciaal is of beleidsmakers in Nederland ervoor kiezen om de groeiende groep ganzen te accepteren en schade voor agrariërs te vergoeden, of dat men kiest voor het bestrijden van ganzen om de overlast te verminderen. Of een combinatie van beide.
Downloaden rapport
Rapport 267 ‘Overzomerende ganzen op melkveebedrijven: bedrijfsschade, diergezondheidsrisico’s en oplossingsrichtingen’ van J. Zijlstra et al. kunt u (vanaf woensdag 16 december) hier gratis downloaden.