In Nederland is er veel belangstelling voor nieuwe, boxloze huisvestingsvormen voor melkvee, omdat deze de diergezondheid en het dierenwelzijn kunnen verbeteren. Met name de vrijloopstal biedt kansen de duurzaamheid in de melkveehouderij te vergroten. De vrijloopstal lijkt een aantrekkelijk alternatief voor de traditionele ligboxenstal, maar het concept kan niet zonder meer in Nederland worden ingezet. De studie is een startpunt bij het zoeken naar nieuwe duurzame melkveebedrijfsystemen voor Nederlandse (klimaat)omstandigheden.
De Animal Sciences Group van Wageningen UR deed in opdracht van het Productschap Zuivel en het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit een uitgebreide haalbaarheidstudie naar vrijloopstallen onder Nederlandse (klimaat)omstandigheden, en keek o.a. naar de situatie in Israël en de Verenigde Staten (Minnesota) waar het concept al succesvol wordt toegepast.
Wat is een vrijloopstal?
In vrijloopstallen lopen de melkkoeien vrij rond. De ligruimte is tevens mestopslag. Het liggedeelte bestaat uit een grote ruimte voorzien van een zachte, vochtdoorlatende of absorberende bodem. Afhankelijk van het bodemtype heeft de koe 7 tot 20 m2. In ligboxstallen is dit 4 tot 5 m2 per koe. De uitdaging is meer ruimte voor de dieren te combineren met minder emissie en het toch betaalbaar te houden. Meer ruimte met zachte bodems kan zorgen voor minder klauwproblemen en meer natuurlijk gedrag.
Nederlandse omstandigheden
De onderzoekers vergeleken de kosten en baten van een vrijloopstal voor melkvee met die van een traditionele ligboxenstal. Om een vrijloopstal onder Nederlandse omstandigheden tot een succes te maken moeten de bouwkosten van de vrijloopstal naar beneden.
Ondanks het vochtige en koudere klimaat in Nederland hebben de onderzoekers in samenspraak met de financiers de conclusie getrokken om experimenten met verschillende bodems voor vrijloopstallen te doen op drie proefbedrijven van de Animal Sciences Group. In februari 2009 is gestart met een zandbodem op Aver Heino, en in maart met een compostbodem op de Waiboerhoeve. Vanaf 1 september start een proef met een zogenaamde toemaakbodem (kleibodem met rietmengsel) op Zegveld.
Internationale ontwikkelingen
De studie geeft bovendien een overzicht van internationale ontwikkelingen op het gebied van vrijloopstallen. De verschillende varianten in Israël, de Verenigde Staten, Duitsland, Ierland en Frankrijk zijn beschreven en de beschikbare resultaten samengevat.
Downloaden rapporten en folder
De vier rapporten over vrijloopstallen en de folder kunt u gratis downloaden:
- rapport 230, ‘Verdamping uit ligbodems van vrijloopstallen. Oriënterende modelberekeningen’, van M.C.J. Smits en A.J.A. Aarnink;
- rapport 231, ‘Oriënterend laboratoriumonderzoek naar ammoniakemissie uit bodempakketten voor vrijloopstallen’, van M.C.J. Smits et al.;
- rapport 238, ‘Economische aspecten van de vrijloopstal. Kosten en baten in vergelijking met een ligboxenstal’, van H.J.C. van Dooren et al.;
- rapport 244, ‘Internationale verkenning van ervaringen met vrijloopstallen’, van H.J.C. van Dooren en P.J. Galama;
- folder ‘Vrijloopstal melkvee… begint met de bodem’.
Contact
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Paul Galama, projectleider ‘Bodems voor vrijloopstallen’, tel. 0320-293416. Contactpersoon voor rapporten 230 en 231: Michel Smits, tel. 0320-293596. Voor de rapporten 238 en 244: Hendrik Jan van Dooren, tel. 0320-293436.